• Home
  • Insight
  • Blog
  • Business
  • Entertainment
  • Health
  • Politics
  • Shop
    • Gift Shop
    • Value Shop
    • Store
    • Bargain Shop
    • Discount
  • Sports
  • Tech
  • Travel
  • USA
  • Video
  • World
    • Asia
    • Africa
    • South America
    • North America
    • Europe
    • Oceania
Wednesday, November 18, 2026
No Result
View All Result
Subscribe Now
  • Home
  • Insight
  • Blog
  • Business
  • Entertainment
  • Health
  • Politics
  • Shop
    • Gift Shop
    • Value Shop
    • Store
    • Bargain Shop
    • Discount
  • Sports
  • Tech
  • Travel
  • USA
    Stranded in Conflict: Palestinians Navigate the Tenuous Balance of War and Peace Amid Ceasefire Efforts

    Stranded in Conflict: Palestinians Navigate the Tenuous Balance of War and Peace Amid Ceasefire Efforts

    Trump Administration Revokes Pay Increase for Head Start Educators

    Trump Administration Revokes Pay Increase for Head Start Educators

    Unexpected Triumph: Gay Candidates Achieve Unforeseen Victories in Challenging Races

    Unexpected Triumph: Gay Candidates Achieve Unforeseen Victories in Challenging Races

    Microsoft Outlook Experiences Prolonged Outage Affecting Users Nationwide

    Microsoft Outlook Experiences Prolonged Outage Affecting Users Nationwide

    Gunfire Erupts in D.C.: Authorities Search for Suspect Amid Rising Concerns Over Public Safety

    Gunfire Erupts in D.C.: Authorities Search for Suspect Amid Rising Concerns Over Public Safety

    LAUSD Takes Strong Action Against Hate Speech Following Racial Slur Incidents

    LAUSD Takes Strong Action Against Hate Speech Following Racial Slur Incidents

    Beloved Former Los Angeles Times Columnist Steve Harvey Passes Away at 80

    Beloved Former Los Angeles Times Columnist Steve Harvey Passes Away at 80

    Exploring Diversity: ‘Ten Lives’ Showcases the Varied Economic Journeys of Americans

    Exploring Diversity: ‘Ten Lives’ Showcases the Varied Economic Journeys of Americans

    Philadelphia Eagles Facing Turmoil as Coach Nick Sirianni Addresses Controversy Over Gesture to Fans

    Philadelphia Eagles Facing Turmoil as Coach Nick Sirianni Addresses Controversy Over Gesture to Fans

  • Video
  • World
    • Asia
    • Africa
    • South America
    • North America
    • Europe
    • Oceania
The Insight Post
  • Home
  • Insight
  • Blog
  • Business
  • Entertainment
  • Health
  • Politics
  • Shop
    • Gift Shop
    • Value Shop
    • Store
    • Bargain Shop
    • Discount
  • Sports
  • Tech
  • Travel
  • USA
    Stranded in Conflict: Palestinians Navigate the Tenuous Balance of War and Peace Amid Ceasefire Efforts

    Stranded in Conflict: Palestinians Navigate the Tenuous Balance of War and Peace Amid Ceasefire Efforts

    Trump Administration Revokes Pay Increase for Head Start Educators

    Trump Administration Revokes Pay Increase for Head Start Educators

    Unexpected Triumph: Gay Candidates Achieve Unforeseen Victories in Challenging Races

    Unexpected Triumph: Gay Candidates Achieve Unforeseen Victories in Challenging Races

    Microsoft Outlook Experiences Prolonged Outage Affecting Users Nationwide

    Microsoft Outlook Experiences Prolonged Outage Affecting Users Nationwide

    Gunfire Erupts in D.C.: Authorities Search for Suspect Amid Rising Concerns Over Public Safety

    Gunfire Erupts in D.C.: Authorities Search for Suspect Amid Rising Concerns Over Public Safety

    LAUSD Takes Strong Action Against Hate Speech Following Racial Slur Incidents

    LAUSD Takes Strong Action Against Hate Speech Following Racial Slur Incidents

    Beloved Former Los Angeles Times Columnist Steve Harvey Passes Away at 80

    Beloved Former Los Angeles Times Columnist Steve Harvey Passes Away at 80

    Exploring Diversity: ‘Ten Lives’ Showcases the Varied Economic Journeys of Americans

    Exploring Diversity: ‘Ten Lives’ Showcases the Varied Economic Journeys of Americans

    Philadelphia Eagles Facing Turmoil as Coach Nick Sirianni Addresses Controversy Over Gesture to Fans

    Philadelphia Eagles Facing Turmoil as Coach Nick Sirianni Addresses Controversy Over Gesture to Fans

  • Video
  • World
    • Asia
    • Africa
    • South America
    • North America
    • Europe
    • Oceania
No Result
View All Result
No Result
View All Result
Home Asia

ម្ចាស់កសិដ្ឋាន និងអ្នកអភិរក្ស សហការគ្នាការពារក្រពេីជិតផុតពូជ

by Theinsightpost
September 18, 2022
in Asia
0 0
0
ម្ចាស់កសិដ្ឋាន និងអ្នកអភិរក្ស សហការគ្នាការពារក្រពេីជិតផុតពូជ


បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បានគេ​លើក​ចេញ​ពី​អាង​បេតុង​ដ៏​ត្រជាក់​ហើយដាក់នៅលើ​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ​ដ៏ក្ដៅ សម្រែកក្រពើ​មួយ​ក្បាល​ បន្លឺ​ឡើងជាមួយនឹងខ្សែ​ពួរ​ដែលថ្ពក់​ជុំវិញ​ធ្មេញ និងខ្លួនរបស់វា។ សត្តវិទូម្នាក់ យកជើង​ជាន់​លើ​ច្រមុះ ហើយ​ទាញខ្សែចង​ថ្គាម​របស់​វា​ឲ្យ​ជិត ស្របពេលដែល​សម្រែកនោះលឺខ្សោយទៅៗ។

ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែមួយម៉ោង សត្វក្រពើជាង ២០ ក្បាលត្រូវបានចងជាប់ និងដាក់លើឡានដឹកទំនិញ។ ទាំងនេះ​ជា​ក្រពើភ្នំ (Siamese Crocodile)​ ដែលមានវត្តមានប្រមាណ​ជាង​ ២៥០០​ក្បាល ​នៅ​កសិដ្ឋាន​ក្នុង​ក្រុង​សៀមរាប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើនៅកម្ពុជា ធ្វើការបង្កាត់ពូជ និងលក់ក្រពើរស់ ដែលជាញឹកញាប់បញ្ចូនទៅឱ្យឈ្មួញក្នុងប្រទេសចិន ថៃ និងវៀតណាម ជាកន្លែងដែលសត្វក្រពើទាំងនោះ ត្រូវបាននាំយកទៅផលិតជាស្បែកក្រពើ និងផលិតផលផ្សេងទៀត។

ដោយឡែក ក្រពើភ្នំដែល​ប្រមូល​បាន​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​មិន​មាន​គោលដៅក្នុងការ​លក់ ឬ​សម្លាប់នោះ​ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រពើទាំងនេះ គឺជាការបរិច្ចាគពីកសិដ្ឋាន ទៅឱ្យអ្នកអភិរក្សដែលព្យាយាមជួយសង្គ្រោះចំនួនសត្វក្រពើភ្នំ ចុងក្រោយបង្អស់នៅតាមព្រៃក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០០ ក្រពើភ្នំធ្លាប់ត្រូវបានគេជឿថាបានផុតពូជនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រហូតមកដល់ពេលដែលការស្ទង់មតិដឹកនាំដោយ អង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិ អន្តរជាតិ (Fauna & Flora International) ដែលបានរកឃើញឡើងវិញ នូវចំនួនក្រពើដែលនៅសល់នៅលើភ្នំក្រវាញ នាភាគនិរតីនៃប្រទេស។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប៉ាន់ប្រមាណថា មានក្រពើភ្នំតែប៉ុន្មានរយក្បាលប៉ុណ្ណោះ ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងព្រៃនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍សព្វថ្ងៃនេះ។ ក្នុងនោះ ប្រទេស​កម្ពុជា​ជាទីជម្រកសម្រាប់សត្វព្រៃប្រភេទនេះដ៏ធំបំផុត ដែល​មាន​ចន្លោះពីំ ​២០០​ ទៅ ​៤០០​ ក្បាល នេះបើតាម​ការ​សិក្សាកាលពីឆ្នាំ ​២០១៥។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការសិក្សាក្នុងតំបន់បានចេញផ្សាយនៅឆ្នាំបន្ទាប់ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ក្រពើជាង ១,៥៣ លានក្បាល រួមមានពូជក្រពើភ្នំ ពូជក្រពើគុយបា និងពូជក្រពើទឹកប្រៃ និងពូជកូនកាត់ ត្រូវបានចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋានប្រហែល ២៨០០កន្លែង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ថៃ និងវៀតណាម។

តើ​កសិដ្ឋានអាច​បណ្ដាល​ឱ្យបាត់បង់​ក្រពើ​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដោយ​របៀប​ណា?

អង្គការសហភាពអន្តរជាតិ ដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) បានចាត់ថ្នាក់ក្រពើភ្នំថា «ជិតផុតពូជ» ក្នុងបញ្ជីក្រហមនៃប្រភេទសត្វដែលរងការគំរាមកំហែងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៦។ ក្រពើភ្នំ ធ្លាប់វត្តមាននៅតំបន់ដីសើម ពាសពេញអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ពីបូណេអូ ដល់កោះជ្វា ប៉ុន្តែនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០​ ជម្រកជាច្រើនរបស់ក្រពើទាំងនោះត្រូវបាត់បង់។

ការវាយតម្លៃចុងក្រោយរបស់អង្គការ IUCN ក្នុងឆ្នាំ២០១២​ បានប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រភេទសត្វព្រៃ នេះទូទាំងពិភពលោកថា នៅសេសសល់មិនលើសពី ៥០០ ទៅ ១០០០ ក្បាល ដែលភាគច្រើនរស់នៅតំបន់ដាច់ស្រយាលនាប្រទេសម្ពុជា ឡាវ ឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ និងវៀតណាម។

ការថយចុះដ៏ធំនៃចំនួនសត្វប្រភេទនេះគឺ ភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការបរបាញ់ សម្លាប់យកស្បែកនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ។ កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើជាអាជីវកម្មដំបូងបង្អស់របស់ប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ ដែលក្រពើភ្នំត្រូវបានរក្សា និងបង្កាត់យកតាមផ្នែករាងកាយរបស់ពួកវា។ បើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រុមអ្នកឯកទេសក្រពើ IUCN កសិដ្ឋានដំបូងគេក្នុងប្រទេសថៃត្រូវបានបង្កើតនាប្រាំឆ្នាំបន្ទាប់។ 

កូន​ក្រពើ​ភ្នំនិងក្រពើ​កូន​កាត់​នៅ​ក្នុង​អាង​ចិញ្ចឹម​ក្រពើ​ក្នុង​ក្រុង​សៀមរាបនៃប្រទេស​កម្ពុជា។ ក្រពើប្រហែលចន្លោះពី ២៥០០ ទៅ ៣០០០ ក្បាលរស់នៅក្នុងកសិដ្ឋានដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ និងបានចុះបញ្ជីជាមួយ CITES ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យនាំចេញប្រភេទសត្វជិតផុតពូជ។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

លោក Joe Rose មន្ត្រីគម្រោងបង្កាត់ពូជសត្វក្នុងទ្រុង នៅអង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិអន្តរជាតិ (FFI) ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានប្រាប់ The Third Pole ថា «ចំនួនសត្វក្រពើតាមព្រៃសឹងតែត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុង ដោយសារតែកសិករចាប់ក្រពើនៅក្នុងព្រៃដើម្បីបង្កើនចំនួនក្រពើចិញ្ចឹមរបស់ពួកគេ»។ លោក​បានអះអាងថា នេះ​ជា​រឿង​ធម្មតា​ ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៨០ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៩០ ខណៈ​ពេលដែលវិស័យ​នេះ​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន។

ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៦ ក្រពើ​ប្រមាណជាង ២៥ ម៉ឺន​ក្បាល​កំពុង​ចិញ្ចឹម​នៅ​កសិដ្ឋានជាង ៩០០ កន្លែងក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ការសិក្សានេះមិនអាចកំណត់ទេថា ចំនួនក្រពើភ្នំប៉ុន្មានក្បាលជាពូជសុទ្ធនោះទេ ដោយសារតាមកសិដ្ឋាននីមួយៗមានចេតនាបង្កាត់ពូជជាញឹកញាប់ ដើម្បីផលប្រយោជន៍អាជីវកម្មរបស់ពួកគេ។ 

ក្រៅពីប្រទេសកម្ពុជា ក្រពើភ្នំត្រូវបានចិញ្ចឹមជាលក្ខណៈអាជីវកម្មនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រទេសវៀតណាម ដែលនៅទីនោះគេរាយការណ៍ថាមានកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើចំនួន ៨០០ និង ១១០០ កន្លែង។

«កសិដ្ឋាន​ជាច្រើន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ក្នុង​តំបន់កំពុងជញ្ជក់យកសត្វ​ចេញពី​ព្រៃ»។ Jenny Daltry ទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសរបស់អង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិអន្តរជាតិ បានលើកឡើង។​

ក្រពើភ្នំ ស្ថិតក្រោមការការពារនៃច្បាប់ស្តីពីជលផលក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ របស់កម្ពុជា ដែលហាមប្រាមការយកសត្វក្នុងទឹកមួយចំនួនដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណ ដោយត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររហូតដល់ ៥ ឆ្នាំ និងពិន័យជាច្រើនលានរៀល ដែលមានអនុក្រឹត្យលេខ ១២៣ ស្តីពីការចុះបញ្ជីក្រពើភ្នំ ជាប្រភេទសត្វទឹកដែលត្រូវបានការពារ រួមជាមួយនឹងផ្សោតអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី និងត្រីរាជដែលជិតផុតពូជ។

ក្រពើភ្នំ ក៏ត្រូវបានការពារជាអន្តរជាតិផងដែរ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី១ នៃអនុសញ្ញា​ស្តីពី​ពាណិជ្ជកម្ម អន្តរជាតិ​លើ​ប្រភេទសត្វជិតផុតពូជ (CITES) របស់អង្គការសត្វព្រៃ និង​រុក្ខជាតិ​អន្តរជាតិ។ នេះមានន័យថាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិលើប្រភេទសត្វនេះ ជាទូទៅត្រូវបានហាមឃាត់ ប៉ុន្តែមានករណីលើកលែង។ 

បញ្ជី CITES ស្តីពីប្រតិបត្តិការបង្ខាំងទុកដើម្បីបង្កាត់ពូជបានអនុញ្ញាតឱ្យចិញ្ចឹម និងនាំចេញក្រពើភ្នំរួមមាន នៅប្រទេសថៃ ២៨កន្លែង នៅប្រទេសកម្ពុជា ២១កន្លែង និងនៅវៀតណាម ១០កន្លែង។ មូលដ្ឋានទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្ម CITES បង្ហាញពីទីផ្សារអន្តរជាតិដែលកំពុងរីកចម្រើនសម្រាប់ផលិតផលចេញពីក្រពើភ្នំ ចាប់ពីស្បែក និងលលាដ៍ក្បាល រហូតដល់ទំនិញស្បែក និងសត្វរស់។ 

សកម្មភាពរបស់ក្រពើភ្នំមួយក្បាលកំពុងត្រូវបានចាប់ចេញអាងនៅក្នុងកសិដ្ឋានក្រពើក្នុងក្រុងសៀមរាប។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ ដល់ឆ្នាំ ២០២០ កម្ពុជា ថៃ និងវៀតណាមបានរាយការណ៍ពីការនាំចេញក្រពើភ្នំចំនួនជាង ៥៤៧,០០០ ក្បាល ដោយក្នុងនោះប្រទេសចិនបានចុះបញ្ជីជាអ្នកនាំចូលជិត ៨០ ភាគរយនៃក្រពើទាំងនេះ។ ក្រពើភ្នំទាំងអស់នេះត្រូវបានកត់ត្រាថាត្រូវបានបង្ខាំងទុកសម្រាប់បង្កាត់ពូជ។ យោងតាមការសិក្សារបស់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកលើសត្វក្រពើពីឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ឆ្នាំ២០១៩ ក្រពើភ្នំមួយចំនួនធំដែលត្រូវបាននាំចេញទៅកាន់ប្រទេសចិនត្រូវបានសម្លាប់សម្រាប់ធ្វើជាអាហារ។

ក្ក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នា ប្រទេសចំនួនបីបានរាយការណ៍ពីការនាំចេញស្បែកប្រហែល ៤០ ម៉ឺនក្បាល និង «សាកសព» ក្រពើភ្នំជាង ៨ ម៉ឺនក្បាលទៅកាន់ប្រទេសនានាជុំវិញពិភពលោក រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសសហភាពអឺរ៉ុបមួយចំនួនផងដែរ។ ស្បែកក្រពើត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ក្នុងការផលិតស្បែកជើង កាបូប និងគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត សម្រាប់ទីផ្សារទូទាំងពិភពលោក។ ក្រពើភ្នំរស់ជាង ១០ ម៉ឺនក្បាល ត្រូវបានដឹកជញ្ជូនពីប្រទេសវៀតណាមទៅកាន់ប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ខណៈដែលសាកសពក្រពើភ្នំចំនួន ៧៨,០៤០ ត្រូវបាននាំចេញពីប្រទេសថៃ ទៅកាន់ទីក្រុងហុងកុងក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើ ជាដៃគូអភិរក្សដែលមិនបានរំពឹងទុក

ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ គម្រោងអភិរក្សសត្វក្រពើកម្ពុជា ដែលជាកិច្ចសហការរវាង អង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិអន្តរជាតិ (FFI) និងរដ្ឋបាលព្រៃឈើកម្ពុជា បានបង្កើតកម្មវិធីបង្កាត់ពូជក្រពើភ្នំពូជសុទ្ធចំនួន ៣៥ ក្បាល នៅមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងចំនួនដ៏តិចតួចដែលនៅសេសសល់ក្នុងព្រៃ។ យោងតាមលោក Pablo Sinovas អ្នកគ្រប់គ្រងប្រភេទសត្វជាមួយអង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិនៅកម្ពុជា គម្រោងនេះបានដោះលែងក្រពើភ្នំពូជសុទ្ធចំនួន ១៣៦ ក្បាលទៅក្នុងជួរភ្នំក្រវាញចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១២ ។

ជាផ្នែកនៃគម្រោងនេះ អ្នកអភិរក្សបានងាកទៅរកប្រភពនៃចំនួនសត្វក្រពើភ្នំដ៏ធំបំផុតដែលនៅរស់សព្វថ្ងៃនេះគឺ កសិ-ពាណិជ្ជកម្ម។ អ្នកស្រី Rose លើកឡើង​ថា​៖ «រហូត​មក​ដល់​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ ​កសិករ​ និង​អ្នក​អភិរក្ស​​ មិន​មាន​ទំនាក់​ទំនងជាមួយគ្នា​ច្រើនោះទេ​»។ «ក្នុងរយៈពេល​មួយ​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ យើង​បាន​ជួប​កសិករ​បើក​ចិត្ត​ទូលាយ​មួយ​ចំនួន​ ដែល​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ​ការ​អភិរក្សនេះ»។

កសិករចញ្ចឹម​ក្រពើ​ លោក Noo-hok Sang លើកក្រពើដែលចាប់បាននៅខេត្តសៀមរាប ដែលត្រូវបានបរិច្ចាគទៅអង្គការអភិរក្ស។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក Sinovas និយាយ​ថា ក្រពើភ្នំ ​មួយ​ភាគ​បី ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ដោះលែង​មក​ដល់​ពេល​នេះ គឺ​មក​ពី​កសិដ្ឋាន។ លោកបានបន្តទៀត​ថា ជា​រួមក្រពើ​ប្រមាណ ៣០០​ ក្បាល​ត្រូវ​បាន​កសិករ​បរិច្ចាគ​ទៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​បង្កាត់​ពូជ និង​ដោះលែង​សត្វ​ក្រពើ។

អ្នកស្រី Rose បន្ថែមថា «ការបរិច្ចាគពីកសិដ្ឋានពិតជាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអភិរក្ស ដោយសារក្រពើភ្នំមានចំនួនតិចតួច»។ «វា​នឹង​ចំណាយ​ពេល​យូរ​ណាស់​សម្រាប់ [ពួកគេ] ដើម្បី​បង្កាត់​ពូជ និង​បង្កើត​ចំនួនកូនចៅ។ ការ​បញ្ចេញ​សត្វ​ក្រពើ​បន្ថែម​នេះ ជួយ​ធ្វើ​ពិពិធកម្ម​ហ្សែនសត្វប្រភេទនេះ និង​បង្កើន​ចំនួន​ស្តុកសត្វក្នុង​ព្រៃ​ដែល​នៅ​សេសសល់​ទាំង​នោះ»។

អ្នកស្រី Jenny Daltry ទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសរបស់អង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិ ដែលជាផ្នែកមួយនៃក្រុមស្ទង់មតិដែលបានរកឃើញក្រពើភ្នំក្នុងព្រៃឡើងវិញនៅកម្ពុជា និយាយថា ដំបូងឡើយ កសិដ្ឋាន គឺជាកន្លែងគំរាមកំហែងដ៏ធំបំផុតចំពោះសត្វក្រពើក្នុងតំបន់។ អ្នក​ស្រី​និយាយ​ថា​៖ «​កសិដ្ឋាន​ជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ក្នុង​តំបន់​គឺ​គ្រាន់​តែ​ជញ្ជក់​យក​សត្វចេញ​ពី​ព្រៃប៉ុណ្ណោះ»។

អ្នកស្រីបានបន្ថែមថា «វាពិតជាលំបាកណាស់ក្នុងការចាប់ដៃគូជាមួយអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនៅដំណាក់កាលនោះ»។ ប៉ុន្តែខណៈពេលដែលការអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួន អ្នកស្រីនិយាយថា ឥឡូវនេះ វា«កំពុងដំណើរការក្នុងទិសដៅត្រឹមត្រូវហើយ»។

រថយន្តដឹកសត្វក្រពើ រៀបចំបើកចេញពីកសិដ្ឋានក្នុងខេត្តសៀមរាប ឆ្ពោះទៅមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ក្បែររាជធានីភ្នំពេញ។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

លោក Sinovas និយាយថា ខណៈពេលដែល «ការបរបាញ់ខ្នាតតូចអាចកើតមានឡើង» ដោយកសិដ្ឋានទំនងជាលែងយកពីសត្វព្រៃទៀតហើយ «ដោយសារចំនួនក្រពើភ្នំមានតិចតួចបំផុតនៅក្នុងទីតាំងព្រៃដាច់ស្រយាល ដែលវាមិនសមនឹងការខិតខំប្រមាញ់នោះទេ [នៅពេល] ដែលក្រពើរាប់ពាន់ក្បាលកំពុងបង្កាត់ពូជនៅក្នុងកសិដ្ឋាន»។

នៅប្រទេសថៃ សមាគមកសិករក្រពើថៃសហការជាមួយនាយកដ្ឋានឧទ្យានជាតិ និងសាកលវិទ្យាល័យ មៈហិដុល (Mahidol University) បានដោះលែងក្រពើភ្នំពូជសុទ្ធចំនួន ២០ ក្បាលនៅឆ្នាំ ២០២០ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោក Yosapong Temsiripong ប្រធានសមាគមដែលតំណាងឱ្យកសិដ្ឋានចំនួន ២០ កន្លែងដែលបានចុះបញ្ជី CITES។ 

«យើង​ជួយ​អម្បូរក្រពើក្នុងព្រៃដោយ​ការ​លែង​ក្រពើ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ។ មិន​ត្រឹម​បង្កើនចំនួនក្រពើ​ព្រៃ​ឡើង​វិញ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​ដើម្បី​កសាង​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​របស់​យើង​ឡើង​វិញ និង​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​កសិករ​ចិញ្ចឹម​ក្រពើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ និង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ផង​ដែរ»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Temsiripong ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅនៃកសិដ្ឋាន Sriracha Moda ដែលជាកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើជាង ២ ម៉ឺនក្បាល។ លោក Temsiripong មានបញ្ជាក់បន្ថែមថាចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៣ តទៅ សមាគមគ្រោងនឹងបញ្ចេញកូនក្រពើភ្នំចំនួន ២០ ក្បាលទៅក្នុងឧទ្យានជាតិជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ក្រពើភ្នំពូជសុទ្ធដែលបរិច្ចាគដោយកសិដ្ឋានត្រូវបានដោះលែងទៅក្នុងទន្លេស្រែអំបិល​ដែល​ហូរ​កាត់ ឧទ្យាន​ជាតិ​ជួរ​ភ្នំ​ក្រវាញ ភាគ​ខាង​ត្បូង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado
លោក Sim Khmao ប្រធាន​ក្រុម​ល្បាត​សហគមន៍​ការពារ​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ក្រពើ​ភ្នំ​ក្រវាញ ដោះលែង​ក្រពើ​សៀម​ដែល​បរិច្ចាគ​ទៅ​ក្នុងទន្លេ​ស្រែអំបិល។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

«​ហើយ​ហេតុផល​តែ​មួយ​គត់​ដែល​យើង​ដោះលែង​តិចតួចនោះ​ គឺ​ដោយសារ​យើង​គ្មាន​ទីជម្រក​នូវ​សេសសល់​»។ លោក Temsiripong បន្ត​ថា​៖ «អ្វី​ដែល​យើង​ត្រូវ​ធ្វើពេលនេះ គឺការធ្វើការ​ជាមួយ​នឹង​ឧទ្យានជាតិ​ប៉ាងស៊ីដា។»

តើការចិញ្ចឹមសត្វព្រៃ ជាគំរូប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់ការអភិរក្សដែរឬទេ?

ការធ្វើកសិកម្មបែបពាណិជ្ជកម្ម និងការជួញដូរប្រភេទសត្វជិតផុតពូជអាចជួយដល់ចំនួនសត្វព្រៃ គឺជាប្រធានបទជជែកពិភាក្សាយ៉ាងក្តៅគគុកក្នុងចំណោមអ្នកអភិរក្ស។

អ្នកតស៊ូមតិសម្រាប់ «ការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព» ដែលជាគំរូនៃការអភិរក្ស លើកឡើងថាការជួញដូរស្របច្បាប់ នៃផលិតផលសត្វព្រៃដែលអាចបំពេញតម្រូវការ ដោយកាត់បន្ថយសម្ពាធលើចំនួនសត្វព្រៃ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកអភិរក្សផ្សេងទៀតអះអាងថា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មស្របច្បាប់ជារឿយៗបង្កើនតម្រូវការលើផលិតផលធ្វើចេញពីសត្វព្រៃ ហើយបទប្បញ្ញត្តិដ៏តឹងរឹង ដែលត្រូវការដើម្បីធានាថាចំនួនសត្វព្រៃមិនរងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន គឺពិបាកក្នុងការសម្រេចបានពេលអនុវត្តន៍ជាក់ស្ដែង។

ការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ លោក Laura Tensen អ្នកស្រាវជ្រាវថ្នាក់ក្រោយបណ្ឌិត នៅសាកលវិទ្យាល័យ Koblenz-Landau បានស្នើលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ដែលត្រូវតែបំពេញ សម្រាប់ការធ្វើកសិកម្ម ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ដល់ការអភិរក្ស។ ខ្លឹមសារលក្ខខណ្ឌទាំងនេះគ្រប់ដណ្ដប់ដូចជា ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច (ការធ្វើកសិកម្មត្រូវតែមានតម្លៃថោកជាងការចាប់យកពីក្នុងព្រៃ) ផ្នែកប្រភព (កសិដ្ឋានមិនត្រូវស្តុកទុកសព្វព្រៃ ឬចាប់សត្វដែលមានប្រភពខុសច្បាប់) និងផ្នែកតម្រូវការ (ការធ្វើកសិកម្មមិនត្រូវបង្កើនតម្រូវការអតិថិជន ហើយអតិថិជនមិនត្រូវបង្ហាញចំណូលចិត្តរវាងផលិតផលសត្វព្រៃ ឬផលិតផលកសិដ្ឋានឡើយ) ។

«បើគ្មានអភិបាលកិច្ច​ល្អ ឬ​គ្មានយន្តការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​នៅ​នឹង​កន្លែង កសិដ្ឋាន​ទាំង​នោះនៅតែ​ដំណើរការ​ដើម្បី​បំផ្លាញ​ចំនួន​សត្វ​ក្រពើក្នុង​ព្រៃ»

លោក Steven Platt អ្នកជំនាញខាងសត្វនៅអង្គការសង្គមអភិរក្សសត្វព្រៃ។

លោក Tensen បន្ថែមថា «នាពេលណាមួយដែលលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំងនេះមិនត្រូវបានបំពេញ វានឹងមានឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានលើចំនួនសត្វព្រៃ ហើយស្ថានភាពដែលបំពេញតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំងអស់គឺ «កម្រណាស់»។ លោកនិយាយថា ការអនុវត្ត និងការត្រួតពិនិត្យ គឺចាំបាច់ដើម្បីធានាថាលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំងនេះ ត្រូវបានបំពេញនៅគ្រប់កសិដ្ឋាន ហើយបើគ្មានការអនុវត្តនោះទេ «ការចិញ្ចឹមសត្វព្រៃអាចមានឥទ្ធិពលមហន្តរាយ»។

មានឧទាហរណ៍មួយចំនួននៃចំនួនសត្វព្រៃធ្លាក់ចុះបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមនៃការធ្វើកសិពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាករណី សត្វខ្លានៅប្រទេសឡាវ រហូតដល់ បង្គួយពិជឃាតយក្សនៅក្នុងប្រទេសចិន។ ខណៈដែលថ្មីៗនេះ ប្រទេសចិនបានរឹតបន្តឹងការចិញ្ចឹមសត្វព្រៃ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាអាហារ ដោយឡែករដ្ឋាភិបាលនេប៉ាល់កំពុងផ្លាស់ប្តូរបើកការចិញ្ចឹមសត្វព្រៃជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម។

លោក Steven Platt អ្នកជំនាញខាងសត្វ នៅសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃ ដែលបានធ្វើការលើការអភិរក្សសត្វក្រពើនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩ មានប្រសាសន៍ថា «ខ្ញុំមិនមានអ្វីប្រឆាំងនឹងការធ្វើកសិកម្មទេ ប៉ុន្តែវាមិនមានអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ការអភិរក្សពីការធ្វើកសិកម្មនេះឡើយ»។ «នៅពេលដែលអ្នកបញ្ជាក់ថា ​មិន​មាន​អភិបាលកិច្ច​ល្អ ឬ​យន្តការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​នៅ​នឹង​កន្លែង កសិដ្ឋាន​ទាំង​នោះ​ដំណើរការដើម្បី​បំផ្លាញ​ចំនួន​សត្វ​ក្រពើក្នុង​ព្រៃ»។

លោក Patrick Aust សមាជិកនៃក្រុមអ្នកឯកទេសក្រពើរបស់ IUCN អះអាងថា បញ្ហានៃការចិញ្ចឹមក្រពើក្នុងតំបន់ គឺជាការអនុវត្តឲ្យតែរួច ជាជាងការអនុវត្តដោយផ្អែកលើគំនិតទស្សនៈ។ តាមរយៈលោក Aust ការអនុវត្តក្នុងវិស័យនេះ «មិនត្រូវបានអមដោយការស្រាវជ្រាវប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត ឬពហុជំនាញផ្នែកបរិស្ថាន ការងារអភិវឌ្ឍន៍សង្គមឡើយ ដោយអំណាចទឹកលុយដ៏មហិមារជាឥទ្ធិពលតែមួយគត់»។

យោងតាមលោក Aust ដែលសិក្សាពីសក្តានុពលនៃសត្វល្មូនជាប្រភពអាហារប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅសាកលវិទ្យាល័យ Oxford កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើខ្នាតតូចអាចយកឈ្នះលើបញ្ហាដូចជាអាកាសធាតុមិនអំណោយផលខ្លាំង និងការផ្ទុះជំងឺ ដែលញាំញីដល់ការចិញ្ចឹមសត្វដទៃទៀត។ គាត់បន្ថែមថា «ពួកគេជាប្រភេទសត្វកសិកម្មដ៏សម្បូរបែប ដើម្បីបន្ថែមទៅក្នុងប្រព័ន្ធកសិអាហារខ្នាតតូចនៅក្នុងសហគមន៍តូចៗដែលងាយរងគ្រោះ»។

លោក Aust និយាយ​ថា​៖ «​អ្វីដែលជាបញ្ហា​នោះ​គឺ​ថា ​គំរូ​ផលិតកម្ម​បាន​ពង្រីកខ្លួន​​ពីកសិដ្ឋានធុនតូចទៅជាកសិដ្ឋានធំ​ទៅៗ ដោយ​បង្អាក់​ពី​គំរូ​ខ្នាត​តូច ធន់ និង​និរន្តរភាព​នោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គាត់អះអាងថា «គំរូដ៏ល្អប្រសើរនៃការអភិរក្សនូវការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ត្រូវបានបញ្ជាក់រួចហើយថាមានប្រសិទ្ធភាព» នេះបើតាមទម្រង់នៃការចិញ្ចឹមក្រពើនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី។

តើភាពជោគជ័យក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វរបស់អូស្ត្រាលីអាចយកគំរូតាមបានដែរឬទេ?

«ពាណិជ្ជកម្មដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងការងារប្រកបដោយចីរភាព នាំមកនូវដំណើរការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាព»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ 

អ្នកស្រី Inger Andersen នាយកប្រតិបត្តិនៃកម្មវិធីបរិស្ថាន របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅក្នុងសុន្ទរកថាបើករបស់អ្នកស្រី នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូល CITES ឆ្នាំ ២០១៩ ។ ឧទាហរណ៍ដំបូង និងតែមួយគត់របស់អ្នកស្រី គឺការជួញដូរក្រពើនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី។

ករណីសិក្សារបស់ CITES ឆ្នាំ ២០១៩ លើសត្វក្រពើនៅតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសអូស្ត្រាលីបានរកឃើញថា បន្ទាប់ពីការបរបាញ់ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦០ ដែលបានបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃចំនួនសត្វក្រពើទឹកប្រៃ កម្មវិធី «ការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាព» បានរួមចំណែកដល់ការស្ដារនូវចំនួនសត្វព្រៃឡើងវិញ។ កម្មវិធីនេះត្រូវបានគេសម្គាល់ជាញឹកញាប់ថា ជាករណីសិក្សានៃការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដោយជោគជ័យក្នុងការជជែកពិភាក្សាទូលំទូលាយទៅលើការកេងប្រវ័ញ្ចពាណិជ្ជកម្មលើសត្វព្រៃ។

គំរូចម្បងដែលប្រើក្នុងអាជីវកម្មសត្វក្រពើរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលីគឺ ការចិញ្ចឹមដែលពឹងផ្អែកលើការប្រមូលពងមកពីក្នុងព្រៃ ឬកូនក្រពើ ដែលមិនទំនងអាចរស់បានរហូតដល់ពេញវ័យ ហើយយកមកចិញ្ចឹមនៅក្នុងទ្រុងវិញ។ បន្ទាប់មកក្រពើទាំងនេះត្រូវបានសម្លាប់ នៅពេលដែលពួកគេឈានដល់ទំហំដែលអាចធ្វើអាជីវកម្មបាន។ គំរូ​នេះ​មាន​គោលបំណង​លើកទឹកចិត្ត​ម្ចាស់​កសិដ្ឋានឱ្យ​ការពារ​ជម្រក​សត្វ​ក្រពើ ព្រោះ​គំរូ​នេះ​អាស្រ័យ​លើ​ចំនួន​សត្វព្រៃ​។

កូនក្រពើ​ភ្នំអាយុ​ក្រោម​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​តាម៉ៅ។ គិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2022 កន្លែងនេះគឺជាផ្ទះសម្រាប់កូនក្រពើចិញ្ចឹមចំនួន 12 កន្លែង។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

ភាពជោគជ័យនៃកម្មវិធីប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាព របស់ប្រទេសអូស្ត្រាលីត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ លោក Charlie Manolis សហប្រធានបណ្តោះអាសន្ន​​ នៃក្រុមអ្នកឯកទេសក្រពើ IUCN ប៉ុន្តែគាត់ជឿជាក់ថា ការអនុវត្តរបស់វានៅក្នុងបរិបទសម្រាប់ប្រទេសផ្សេងទៀតនៅមានកម្រិត។

លោក Manolis ប្រធានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅអង្គការអភិរក្សការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព Wildlife Management International បានមានប្រសាសន៍ថា «រចនាថនៃការអភិរក្សនេះមិនដំណើរការសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប ឬសត្វគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែវាបានអាចដំណើរការបានសម្រាប់ពពួកក្រពើនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី​ ។ នៅក្នុងប្រទេសខ្លះ វាមានដែនកំណត់ចំពោះអ្វីដែលអាចធ្វើបាន ដោយសារកត្តាធម្មជាតិ និងកត្តាប្រជាសាស្រ្ត។»

កត្តាសំខាន់សម្រាប់ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺជម្រកដ៏មានសក្តានុពលដ៏ធំនៅក្នុងដែនដីភាគខាងជើង ដែលលោក Manolis និយាយថា ប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានបាត់បង់។ លោក​បន្ត​ថា​៖ «​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ដូច​ជា​ប្រទេស​ថៃ​មាន​ជម្រក​តិច​តួច​។ ហេតុនេះ តើ​មានកន្លែងណាសម្រាប់ជាជម្រកដល់ក្រពើភ្នំ?»

ផ្ទុយពីគំរូចិញ្ចឹមសត្វរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រើប្រព័ន្ធ «បង្ខាំងការវិវដ្ត» ដែលក្នុងនោះក្រពើគ្រប់វ័យត្រូវបានចាប់ពីព្រៃដើម្បីយកមកចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង។ ឥឡូវនេះ ក្រពើពេញវ័យត្រូវបានបង្ខាំងទុកសម្រាប់បង្កាត់ពូជ ដើម្បីបង្កបង្កើតពង ដែលត្រូវបានចិញ្ចឹមរហូតដល់ក្រពើឈានដល់ទំហំដែលអាចធ្វើអាជីវកម្មបាន ហើយត្រូវបានលក់ ឬសម្លាប់។ នៅក្នុងបរិបទនេះ កសិដ្ឋានមិនពឹងផ្អែកលើចំនួសត្វព្រៃដែលមានសុខភាពល្អនោះទេ។

អង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិ អន្តរជាតិ (Fauna & Flora International) បានដោះលែងក្រពើភ្នំច្រើនបំផុតមិនធ្លាប់មាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 2022។ ការដោះលែងសត្វក្រពើក្នុងចំនួនធំបំផុតក្នុងស្ទឹងកំពង់តាជ័យ ដែលជាផ្នែកមួយនៃទន្លេស្រែអំបិលក្នុងជួរភ្នំក្រវាញ។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

យោងតាមលោក Manolis ផ្នែកសំខាន់មួយទៀតនៃភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលបានបង្កើតឡើងរវាងម្ចាស់ដី អ្នកចិញ្ចឹមសត្វ និងអ្នកអភិរក្ស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកព្រមានថា ការចម្លងភាពជោគជ័យនៃការចិញ្ចឹមក្រពើរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី ទៅកាន់ប្រទេសនានាដូចជាកម្ពុជា គឺមិនទំនងទៅរួចនោះទេ ដោយសារក្រពើភ្នំតាមព្រៃមានចំនួនតិចតួច បូករួមទាំងការថយចុះនៃជម្រក និងប្រព័ន្ធច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលនៅមានកម្រិត។

ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកស្រី Daltry ក៏ព្រមានដែរថា វានឹងមានហានិភ័យ បើសិនគេព្យាយាមអនុវត្តការចិញ្ចឹមសត្វតាមបែបប្រទេសអូស្ត្រាលី មកធ្វើជាជម្រើសមួយសម្រាប់គំរូកសិកម្មនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ លោកស្រីនិយាយ​ថា ដោយសារ​ «​ជីវភាព​ជា​ច្រើន​អាស្រ័យ​លើ​វិស័យ​មួយនេះ​ នោះ​វា​នឹងមានភាព​ពិបាក ប្រៀបដូចជា​​ការ​ដាក់​ថ្នាំ​ដុសធ្មេញ​ចូល​បំពង់​វិញយ៉ាងអញ្ចឹង​»​។

លោកស្រី Daltry និយាយថា «សត្វក្រពើស្ថិតនៅក្នុងតំបន់រឹតត្បិតកាន់តែច្រើន ហើយដោយមានជំនួយពីជនជាតិដើមភាគតិច និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន សត្វទាំងនោះអាចត្រូវបានការពារ និងត្រួតពិនិត្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ វា​ប្រហែល​ជា​មាន​សុវត្ថិភាព​ក្នុង​ការ​ចិញ្ចឹម ជាង​ការ​ព្យាយាម​រៀបចំ​អ្វី​ដែល​ស្មុគស្មាញ​ពេក​ ដែល​ត្រូវ​ការ​បទប្បញ្ញត្តិ​ច្រើន»។

ទោះបីជាកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើមានការពាក់ព័ន្ធនៃការផុតពូជរបស់ក្រពើព្រៃនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ក៏ Daltry ជឿជាក់ថា អ្នកអភិរក្សត្រូវតែស្វែងរកមធ្យោបាយដើម្បីសហការជាមួយកសិករ ព្រោះវិស័យនេះនឹងនៅតែជាផ្នែកមួយក្នុងការជួញដូរក្នុងតំបន់ ដរាបណាតម្រូវការអន្តរជាតិសម្រាប់ផលិតផលក្រពើនៅតែមាន។ .

«ខ្ញុំ​មិន​និយាយ​ថា អ្នក​គួរ​បញ្ឈប់ការចិញ្ចឹមបែបកសិដ្ឋាន ឬ​បិទ​នោះ​ទេ។ វិស័យមួយនេះនៅទីនេះ ហើយវាកំពុងកើតឡើង។ អ្វីដែលយើងត្រូវមើលគឺ ថាតើយើងធ្វើការជាមួយវិស័យនេះដោយរបៀបណា ដើម្បីធានាថាសត្វទាំងនេះមួយចំនួនអាចរស់នៅក្នុងព្រៃបាន»។ លោកស្រី បានបន្ថែម។​

បន្ទាប់ពីការដោះលែងក្រពើទៅក្នុងទន្លេស្រែអំបិល សមាជិកជើងចាស់នៃគម្រោងអភិរក្សសត្វក្រពើនៅកម្ពុជា លោក Hor Leng​ នៅខាងឆ្វេង និង លោក Sam Han នៅខាងស្ដាំ ធ្វើការឃ្លាំមើលក្រពើសៀមនាពេលយប់។ រូបថតដោយ៖ Anton L. Delgado

ក្រពើមានសំណាង

គម្រោង​អភិរក្ស​សត្វ​ក្រពើ​នៅកម្ពុជា​គ្រោង​នឹង​ដោះលែង​សត្វ​ក្រពើ​មួយ​ចំនួន ដែល​ផ្តល់​ដោយ​កសិដ្ឋាន​នៅ​សៀមរាប​ទៅ​ក្នុង​ទន្លេស្រែអំបិល សម្រាប់ក្រពើដែលប្រមូលថ្មីៗនឹងដោះលែងជាបន្តបន្ទាប់។

លោក Pablo Sinovas ចាប់មាត់របស់ក្រពើប្រវែង ១.៨ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់ ២៥ គីឡូក្រាមដោយដៃឆ្វេងរបស់គាត់។

គាត់ឈរក្នុងទឹក ដោយជើងរបស់គាត់ជាន់លើដីស្លែបាតទន្លេ ដែលជាទីតាំងសមស្របមួយក្នុងការដោះលែងក្រពើ។ បន្ទាប់​មក​គាត់​បោះ​ក្រពើនោះទៅ​ក្នុង​ទន្លេ​ដែល​ហូរ​កាត់ឧទ្យាន​ជាតិ​ជួរ​ភ្នំ​ក្រវាញ ភាគ​ខាង​ត្បូង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ សម្រែក​របស់​សត្វ​ក្រពើត្រូវបានបន្លឺឡើងភ្លាម​រហូត​ទាល់តែវាធ្លាក់​ចូល​ទឹក។

នេះជាការ ការដោះលែងសត្វក្រពើក្នុងចំនួនធំបំផុតដែលអង្គការសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិ អន្តរជាតិ (FFI) ធ្វើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។ ការដោះលែងនេះមាន​គោលបំណង​ពង្រឹង​ចំនួន​សត្វ​ព្រៃ​នៅម្តុំ​ជួរភ្នំក្រវាញ ​ជាមួយនឹង​ក្រពើភ្នំពូជ​សុទ្ធ ២៥ ក្បាល ដែល​ទាំងអស់​នេះត្រូវបាន​បរិច្ចាគ​ពី​កសិដ្ឋាន​។

លោក Sinovas និយាយថា «ការយកក្រពើចេញពីកសិដ្ឋាន ចូលទៅក្នុងព្រៃ នេះហើយជាសំណាង»៕



Source link

ShareTweetSend
Previous Post

South African universities are making a shift – but there’s a catch

Next Post

Biden in ’60 Minutes’ interview says U.S. offices will defend Taiwan if China invades

Related News

Bentley Shifts Gears: Unveils Lightning-Fast Electric Revolution
Asia

Bentley Shifts Gears: Unveils Lightning-Fast Electric Revolution

November 15, 2026
سرکاری اسکولوں میں 73.4 فیصد کلاسز ریاستی قانون کی اخلاقیات پر پورا اترتی ہیں: VOSA رپورٹ
Asia

سرکاری اسکولوں میں 73.4 فیصد کلاسز ریاستی قانون کی اخلاقیات پر پورا اترتی ہیں: VOSA رپورٹ

November 14, 2026
Trump Explores Possibility of Military Action to Secure Control Over Cuba Before Leaving Office
Asia

Trump Explores Possibility of Military Action to Secure Control Over Cuba Before Leaving Office

November 13, 2026
DIP Holding’s Stock Soars 6.3% Following 9 Million Dubai IPO Success
Asia

DIP Holding’s Stock Soars 6.3% Following $529 Million Dubai IPO Success

November 13, 2026
Next Post
Biden in ’60 Minutes’ interview says U.S. offices will defend Taiwan if China invades

Biden in '60 Minutes' interview says U.S. offices will defend Taiwan if China invades

Discussion about this post

Subscribe To Our Newsletters

    Customer Support


    1251 Wilcrest Drive
    Houston, Texas
    77042 USA
    Call-832.795.1420
    e-mail – news@theinsightpost.com

    Subscribe To Our Newsletters

      Categories

      • Africa
      • Africa-East
      • African Sports
      • American Sports
      • Arts
      • Asia
      • Australia
      • Business
      • Business Asia
      • Business- Africa
      • Canada
      • Defense
      • Education
      • Egypt
      • Energy
      • Entertainment
      • Europe
      • European Soccer
      • Finance
      • Germany
      • Ghana
      • Health
      • Insight
      • International
      • Investing
      • Japan
      • Latest Headlines
      • Life & Living
      • Markets
      • Mobile
      • Movies
      • New Zealand
      • Nigeria
      • Politics
      • Scholarships
      • Science
      • South Africa
      • South America
      • Sports
      • Tech
      • Travel
      • Travel-Africa
      • UK
      • USA
      • Weather
      • World
      No Result
      View All Result

      Recent News

      Gators Shock Wildcats 21-14 in Thrilling Upset Amid Rollercoaster Season

      Gators Shock Wildcats 21-14 in Thrilling Upset Amid Rollercoaster Season

      November 15, 2026
      Government Announces Historic  Billion Investment in Energy Infrastructure Development

      Government Announces Historic $2 Billion Investment in Energy Infrastructure Development

      November 15, 2026
      Notre Dame Postgame Insights: Dive into Superchats with Westwood One Sports

      Notre Dame Postgame Insights: Dive into Superchats with Westwood One Sports

      November 15, 2026
      Transform Your Laptop Setup with These 5 Affordable Accessories

      Transform Your Laptop Setup with These 5 Affordable Accessories

      November 15, 2026
      • Home
      • Advertise With Us
      • About Us
      • Corporate
      • Consumer Rewards
      • Forum
      • Privacy Policy
      • Social Trends

      Theinsightpost ©2026 | All Rights Reserved. Theinsightpost is an Elnegy LLC company, registered in Texas, USA

      Welcome Back!

      Login to your account below

      Forgotten Password?

      Retrieve your password

      Please enter your username or email address to reset your password.

      Log In

      Add New Playlist

      We are using cookies to give you the best experience on our website.

      You can find out more about which cookies we are using or switch them off in .

      No Result
      View All Result
      • Home
      • Insight
      • Blog
      • Business
      • Entertainment
      • Health
      • Politics
      • Shop
        • Gift Shop
        • Value Shop
        • Store
        • Bargain Shop
        • Discount
      • Sports
      • Tech
      • Travel
      • USA
      • Video
      • World
        • Asia
        • Africa
        • South America
        • North America
        • Europe
        • Oceania

      Theinsightpost ©2026 | All Rights Reserved. Theinsightpost is an Elnegy LLC company, registered in Texas, USA

      The Insight Post
      Powered by  GDPR Cookie Compliance
      Privacy Overview

      This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.

      Strictly Necessary Cookies

      Strictly Necessary Cookie should be enabled at all times so that we can save your preferences for cookie settings.

      Cookie Policy

      More information about our Cookie Policy